สรุปสั้น ๆ (TL;DR)
- ไฟล์ disavow ของ Google ต้องเป็น .txt เข้ารหัส UTF-8 หรือ 7-bit ASCII ใส่ URL หรือ domain: บรรทัดละหนึ่งรายการ และใช้ # สำหรับคอมเมนต์
- ข้อจำกัด: ไม่เกิน 100,000 บรรทัดรวมบรรทัดว่างและคอมเมนต์ ไม่เกิน 2MB ต่อไฟล์ URL ละไม่เกิน 2,048 ตัวอักษร และใส่ subpath เช่น example.com/en/ ไม่ได้
- หนึ่ง property มีได้หนึ่งรายการ อัปโหลดใหม่จะแทนที่รายการเดิม ไม่รองรับ Domain property และ http กับ https ต้องอัปโหลดแยกกัน
- Google แนะนำให้ disavow เฉพาะเมื่อลิงก์สแปมจำนวนมากทำให้โดนหรือน่าจะโดน manual action และอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะมีผล
Disavow คือการแจ้ง Google ว่าไม่ต้องนำลิงก์บางลิงก์ที่ชี้มายังเว็บไซต์ของเรามาพิจารณา โดยทำผ่านเครื่องมือ Disavow links ใน Google Search Console ด้วยการอัปโหลดไฟล์ .txt ที่ระบุ URL หรือโดเมนที่ต้องการตัดทิ้ง เว็บไซต์ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้เลย เพราะ Google ระบุไว้ในเอกสารของตัวเองว่าในกรณีส่วนใหญ่ Google ประเมินได้เองว่าควรเชื่อลิงก์ไหน เครื่องมือนี้มีไว้สำหรับเว็บที่มีลิงก์สแปมหรือลิงก์ปลอมจำนวนมาก และลิงก์เหล่านั้นทำให้โดน manual action แล้ว หรือมีแนวโน้มว่าจะโดน
disavow แปลว่าอะไร และทำงานอย่างไร
คำว่า disavow ในภาษาอังกฤษแปลว่า "ปฏิเสธว่าไม่เกี่ยวข้อง" หรือ "ไม่ยอมรับ" ในบริบทของ SEO หมายถึงการบอก Google ว่าเจ้าของเว็บไม่ได้รับรองลิงก์ชุดหนึ่งที่ชี้เข้ามา และขอให้ Google ไม่นำลิงก์ชุดนั้นมาใช้ในการประเมินเว็บไซต์
สิ่งที่ต้องเข้าใจตั้งแต่ต้นคือ disavow ไม่ได้ลบลิงก์ออกจากอินเทอร์เน็ต ลิงก์ยังอยู่บนหน้าเว็บต้นทางเหมือนเดิม คนที่คลิกก็ยังเข้ามาที่เว็บเราได้ และ Google ระบุไว้ชัดว่าลิงก์ที่ถูก disavow แล้วจะยังแสดงอยู่ในรายงาน Links ของ Search Console ต่อไป สิ่งที่เปลี่ยนคือ Google จะนำรายการนั้นไปประกอบการพิจารณาเมื่อ crawl หน้าเว็บที่มีลิงก์นั้นอีกครั้ง
เพราะผลเกิดขึ้นตามรอบการ crawl ใหม่ Google จึงแจ้งว่าอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่ารายการ disavow จะถูกนำเข้าไปใน index ไม่มีปุ่มไหนที่ทำให้เห็นผลทันที และไม่มีรายงานใดใน Search Console ที่บอกว่าลิงก์แต่ละลิงก์ถูกนำออกจากการคำนวณแล้วหรือยัง
ควรใช้ disavow tool ตอนไหน
Google วางเงื่อนไขไว้สองข้อที่ต้องเป็นจริงพร้อมกัน ข้อแรกคือมีลิงก์สแปม ลิงก์ที่สร้างขึ้นมาเอง หรือลิงก์คุณภาพต่ำชี้มาที่เว็บเป็นจำนวนมาก ข้อสองคือลิงก์เหล่านั้นทำให้เว็บโดน manual action ไปแล้ว หรือมีแนวโน้มว่าจะทำให้โดน ถ้ามีแค่ข้อแรก เช่น เห็นลิงก์แปลก ๆ จากเว็บต่างประเทศในรายงาน แต่ไม่เคยมีประวัติซื้อลิงก์และไม่มี manual action ก็ยังไม่เข้าเงื่อนไข
สถานการณ์ที่เข้าเงื่อนไขชัดเจน
- เปิดรายงาน Manual actions ใน Search Console แล้วพบรายการประเภทลิงก์ที่ไม่เป็นธรรมชาติชี้มายังเว็บ (unnatural links to your site)
- เว็บเคยซื้อลิงก์ที่ส่งต่อคะแนนจัดอันดับ แลกลิงก์เป็นจำนวนมาก หรือจ้างทำลิงก์แบบอัตโนมัติในอดีต และลิงก์เหล่านั้นยังอยู่ แม้ยังไม่โดน manual action ก็ถือว่ามีความเสี่ยงที่ "มีแนวโน้มจะโดน" ตามถ้อยคำของ Google
- รับช่วงดูแลเว็บต่อจากทีมเก่า แล้วพบว่ามีแคมเปญลิงก์แบบเสียเงินที่ไม่ได้ใส่ rel="sponsored" หรือ rel="nofollow"
Google นิยามลิงก์สแปมไว้อย่างไร
นโยบายสแปมของ Google นิยาม link spam ว่าเป็นการสร้างลิงก์เข้าหรือออกจากเว็บ โดยมีจุดประสงค์หลักเพื่อปั่นอันดับการค้นหา ตัวอย่างที่ Google ยกไว้ได้แก่ การซื้อขายลิงก์เพื่ออันดับ ซึ่งรวมถึงการจ่ายเงิน การแลกสินค้าหรือบริการ หรือการส่งสินค้าไปให้รีวิวโดยมีเงื่อนไขให้ใส่ลิงก์ การแลกลิงก์มากเกินไปแบบ "ลิงก์หาฉันแล้วฉันจะลิงก์หาคุณ" บทความ advertorial ที่รับเงินแล้วใส่ลิงก์ที่ส่งต่อคะแนน ลิงก์จากไดเรกทอรีหรือเว็บบุ๊กมาร์กคุณภาพต่ำ ลิงก์ที่ฝังในวิดเจ็ตแล้วกระจายไปหลายเว็บ ลิงก์ในฟุตเตอร์หรือเทมเพลตที่กระจายไปหลายเว็บ และลิงก์ในคอมเมนต์หรือลายเซ็นฟอรัมที่ใส่ anchor text แบบปั้นคีย์เวิร์ด
Google ยังระบุด้วยว่าการซื้อขายลิงก์เป็นเรื่องปกติของเว็บ และลิงก์แบบเสียเงินไม่ถือว่าผิดนโยบาย ถ้าใส่ค่า rel="sponsored" หรือ rel="nofollow" ไว้บนแท็กลิงก์ ดังนั้นการลงโฆษณาหรือ sponsored post ที่ติดแท็กถูกต้องไม่ใช่เหตุผลให้ต้อง disavow
เมื่อไหร่ไม่ควรใช้ disavow
Google เรียกเครื่องมือนี้ว่าฟีเจอร์ขั้นสูงที่ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง เหตุผลคือถ้าใส่ลิงก์ดีลงไปในไฟล์ ลิงก์ดีเหล่านั้นก็จะไม่ถูกนับเหมือนกัน และไม่มีสัญญาณเตือนใดบอกว่าเราตัดลิงก์ผิด กรณีที่ไม่ควรรีบ disavow ได้แก่
- อันดับตกหลัง core update แล้วสงสัยว่าเป็นเพราะลิงก์ ทั้งที่ไม่มี manual action และไม่มีประวัติทำลิงก์ผิดนโยบาย การลดลงแบบนี้มักต้องดูที่เนื้อหาและความตรงกับเจตนาการค้นหาก่อน
- เห็นลิงก์จากเว็บ scraper หรือเว็บที่คัดลอกเนื้อหาไปทั้งหน้า ซึ่งเป็นเรื่องที่เว็บแทบทุกเว็บเจอ และ Google ระบุว่าในกรณีส่วนใหญ่ประเมินเองได้ว่าลิงก์ไหนควรเชื่อ
- เครื่องมือ SEO ภายนอกให้คะแนน "toxic" กับโดเมนบางโดเมน คะแนนเหล่านี้เป็นการประเมินของผู้ให้บริการเครื่องมือแต่ละราย ไม่ใช่ข้อมูลจาก Google จึงควรใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการตรวจด้วยตาเท่านั้น ไม่ควรนำรายชื่อทั้งหมดไปอัปโหลดตรง ๆ
- ลิงก์มาจากเว็บคุณภาพต่ำแต่ไม่ได้เกิดจากการกระทำของเรา และมีจำนวนไม่มาก
ไฟล์ disavow เขียนอย่างไร (domain: กับ URL)
ไฟล์ disavow เป็นไฟล์ข้อความธรรมดา Google กำหนดว่าต้องเข้ารหัสเป็น UTF-8 หรือ 7-bit ASCII และชื่อไฟล์ต้องลงท้ายด้วย .txt ในไฟล์ให้ใส่ URL หรือโดเมนที่ต้องการ disavow บรรทัดละหนึ่งรายการ
รูปแบบที่ใช้ได้
- ถ้าจะตัดทั้งโดเมน ให้ขึ้นต้นบรรทัดด้วย domain: แล้วตามด้วยชื่อโดเมน เช่น domain:spam-directory.example
- ถ้าจะตัดเฉพาะหน้า ให้ใส่ URL เต็มของหน้าที่มีลิงก์ เช่น https://forum.example/thread/123
- บรรทัดที่ขึ้นต้นด้วยเครื่องหมาย # Google จะข้ามไป ใช้จดวันที่ แหล่งที่มา หรือเหตุผลได้
ข้อจำกัดที่ Google กำหนด ได้แก่ ไม่สามารถ disavow ทั้ง subpath ได้ เช่น example.com/en/ ต้องเลือกระหว่างใส่ URL ทีละหน้าหรือตัดทั้งโดเมน URL แต่ละรายการยาวได้ไม่เกิน 2,048 ตัวอักษร ไฟล์ทั้งไฟล์มีได้ไม่เกิน 100,000 บรรทัด ซึ่งนับรวมบรรทัดว่างและบรรทัดคอมเมนต์ด้วย และขนาดไฟล์ต้องไม่เกิน 2MB
ตัวอย่างโครงไฟล์ (สมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย)
บรรทัดแรกอาจเป็น # disavow list อัปเดตหลังตรวจ backlink รอบล่าสุด ตามด้วย # ไดเรกทอรีที่ทีมเก่าซื้อไว้ จากนั้นเป็น domain:cheap-links.example และ domain:bookmark-farm.example ต่อด้วย # หน้าเดี่ยวในฟอรัมที่ยังดีอยู่ส่วนอื่น แล้วใส่ https://forum.example/thread/123 ชื่อโดเมนทั้งหมดในตัวอย่างนี้เป็นชื่อสมมติ
เลือก domain: หรือ URL ดี
ถ้าทั้งเว็บต้นทางเป็นเว็บที่สร้างมาเพื่อขายลิงก์ หรือเป็นเครือข่ายเว็บที่มีลิงก์ปลอมหลายหน้า การใช้ domain: ปลอดภัยกว่า เพราะหน้าที่ยังไม่ถูกพบในวันนี้ก็จะถูกรวมไปด้วย ส่วนเว็บใหญ่ที่มีเนื้อหาดีปะปน เช่น ฟอรัมหรือเว็บข่าวที่มีหน้าเดียวเป็นปัญหา การใส่ URL เฉพาะหน้าจะไม่ทำให้เสียลิงก์ดีจากส่วนอื่นของโดเมนนั้น
อัปโหลดไฟล์ใน Google Search Console ที่ไหน
เครื่องมือ Disavow links ไม่ได้อยู่ในเมนูหลักของ Search Console ต้องเข้าผ่านหน้าเครื่องมือ disavow โดยตรง (ค้นหาคำว่า Google disavow links tool แล้วเลือกหน้าของ Search Console) จากนั้นทำตามขั้นตอนนี้
- เลือก property ที่ต้องการ ต้องเป็น property แบบ URL-prefix เพราะ Google ระบุว่าเครื่องมือ disavow ไม่รองรับ Domain property
- ตรวจว่าบัญชีของเรามีสิทธิ์ระดับ owner ของ property นั้น เพราะผู้ใช้ระดับอื่นอัปโหลดไม่ได้
- อัปโหลดไฟล์ .txt ถ้าไฟล์มีข้อผิดพลาด ระบบจะแจ้งและรายการเดิมจะไม่ถูกแทนที่
- บันทึกสำเนาไฟล์ไว้ในเครื่อง เพราะทุกครั้งที่แก้ไขจะต้องอัปโหลดใหม่ทั้งไฟล์
กฎที่คนมักพลาด
แต่ละ property มีรายการ disavow ได้เพียงหนึ่งรายการ การอัปโหลดไฟล์ใหม่จะแทนที่รายการเดิมทั้งหมด ไม่ได้ต่อท้าย ถ้าอัปโหลดไฟล์ที่มีแค่โดเมนใหม่ห้าโดเมน รายการเก่าหลายร้อยบรรทัดจะหายไป วิธีที่ถูกคือแก้ไฟล์หลักไฟล์เดียวแล้วอัปโหลดทั้งไฟล์ทุกครั้ง
รายการจะมีผลกับ property ที่อัปโหลดและ property ย่อยภายใต้นั้น Google ระบุว่าถ้ามีทั้ง property แบบ http และ https ต้องอัปโหลดรายการให้แต่ละ property แยกกัน ถ้าต้องการยกเลิกทั้งหมด ให้กด Cancel Disavowals ในหน้าเครื่องมือ ซึ่งจะลบรายการของ property นั้นออก
disavow ต่างจากการลบลิงก์อย่างไร
การลบลิงก์คือการติดต่อเจ้าของเว็บต้นทางเพื่อให้เอาลิงก์ออกจากหน้าเว็บจริง หรือใส่ rel="nofollow" หรือ rel="sponsored" ให้ลิงก์นั้น เมื่อทำสำเร็จ ลิงก์จะหายไปหรือหยุดส่งคะแนนสำหรับทุกเครื่องมือค้นหา ส่วน disavow เป็นคำขอที่ส่งถึง Google เท่านั้น ลิงก์ยังอยู่ที่เดิม
Google แนะนำให้ลบลิงก์สแปมหรือลิงก์คุณภาพต่ำออกจากเว็บให้ได้มากที่สุดก่อน แล้วค่อยใช้ disavow กับส่วนที่ลบไม่ได้ ในกรณีที่โดน manual action การแสดงให้เห็นว่าได้พยายามลบลิงก์จริงช่วยให้คำขอพิจารณาใหม่ (reconsideration request) มีน้ำหนักกว่าการส่งแค่ไฟล์ disavow
ตารางด้านล่างเทียบสถานการณ์ที่พบบ่อยกับสิ่งที่ควรทำ โดยอิงตามเงื่อนไขในเอกสารของ Google
| สถานการณ์ | ควร disavow ไหม | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|
| มี manual action ประเภทลิงก์ที่ไม่เป็นธรรมชาติ | ควร หลังพยายามลบลิงก์แล้ว | ลบลิงก์ให้มากที่สุด disavow ส่วนที่เหลือ แล้วส่งคำขอพิจารณาใหม่ |
| เคยซื้อลิงก์ที่ส่งคะแนนจำนวนมาก แต่ยังไม่โดน manual action | พิจารณาได้ | ขอให้ใส่ rel="sponsored" หรือลบออก ส่วนที่ทำไม่ได้ค่อย disavow |
| เห็นลิงก์จากเว็บ scraper หรือเว็บแปลกในรายงาน Links | ไม่จำเป็น | ปล่อยไว้ Google ประเมินลิงก์เหล่านี้ได้เองในกรณีส่วนใหญ่ |
| อันดับตกหลัง core update โดยไม่มี manual action | ไม่ใช่ทางแก้หลัก | ตรวจคุณภาพเนื้อหา เจตนาการค้นหา และปัญหาเทคนิคก่อน |
backlink แบบไหนถือว่าเป็นอันตราย
ลิงก์ที่ควรใส่ใจคือลิงก์ที่ตรงกับตัวอย่าง link spam ในนโยบายของ Google และมีที่มาจากการกระทำของเว็บเราเองหรือผู้ที่ทำงานแทนเรา เช่น เอเจนซีหรือฟรีแลนซ์ในอดีต สัญญาณที่ช่วยคัดกรองเบื้องต้นมีดังนี้
- anchor text เป็นคีย์เวิร์ดเชิงพาณิชย์แบบตรงตัวซ้ำกันจำนวนมาก ทั้งที่ลิงก์ธรรมชาติมักใช้ชื่อแบรนด์หรือ URL
- ลิงก์อยู่ในฟุตเตอร์หรือ sidebar ของเว็บจำนวนมากที่ไม่เกี่ยวข้องกัน
- บทความ guest post หรือ press release ที่กระจายไปหลายเว็บพร้อม anchor text ที่ปั้นคีย์เวิร์ด
- เว็บไดเรกทอรีหรือเว็บบุ๊กมาร์กที่ไม่มีผู้ใช้จริง มีแต่รายการลิงก์
- มีใบแจ้งหนี้หรือหลักฐานการจ่ายเงินแลกลิงก์ที่ไม่ได้ติดแท็ก sponsored หรือ nofollow
ขั้นตอนตรวจที่ทำได้เองคือ เปิดรายงาน Links ใน Search Console ส่งออกรายชื่อเว็บที่ลิงก์เข้ามา เรียงตามจำนวนลิงก์ แล้วเปิดดูโดเมนที่น่าสงสัยทีละโดเมน ถามตัวเองว่าลิงก์นี้เกิดขึ้นเพราะมีคนอยากแนะนำเนื้อหาของเรา หรือเกิดเพราะมีการจ่ายหรือแลกบางอย่าง บันทึกเหตุผลไว้ในคอมเมนต์ของไฟล์ disavow เพื่อให้คนที่ดูแลต่อเข้าใจได้
ตัวอย่างลำดับงาน หากโดน manual action เรื่องลิงก์
- เปิดรายงาน Manual actions อ่านรายละเอียด และดูตัวอย่างลิงก์ที่ Google ยกมา
- ส่งออกลิงก์จากรายงาน Links และจากเครื่องมือ backlink อื่นที่มี เพื่อให้ได้รายชื่อครบที่สุด
- คัดแยกลิงก์ที่ตรงกับรูปแบบ link spam ออกจากลิงก์ธรรมชาติ
- ติดต่อเจ้าของเว็บเพื่อขอลบหรือขอใส่ rel="sponsored" บันทึกผลการติดต่อไว้
- สร้างไฟล์ disavow จากส่วนที่ลบไม่ได้ ใช้ domain: กับเว็บที่เป็นปัญหาทั้งโดเมน
- อัปโหลดไฟล์ใน property แบบ URL-prefix ที่ถูกต้อง แล้วส่งคำขอพิจารณาใหม่ที่อธิบายสิ่งที่ทำไป
ลำดับนี้ไม่ได้รับประกันว่าคำขอจะผ่านในครั้งแรก และระยะเวลาก็ไม่แน่นอน เพราะขึ้นกับการตรวจของ Google และรอบการ crawl ของแต่ละเว็บ
ความหมายสำหรับเว็บไซต์และนักการตลาดในไทย
ในตลาดไทย การซื้อแพ็กเกจแบ็คลิงก์ราคาถูกแบบจำนวนมากยังมีให้เห็นในกลุ่มผู้ขายออนไลน์ เจ้าของเว็บที่เปลี่ยนทีมดูแลบ่อยอาจไม่รู้ว่ามีลิงก์แบบนี้ค้างอยู่ จุดที่ควรตรวจคือประวัติการจ้างทำลิงก์ในอดีต ส่วนจำนวนลิงก์แปลก ๆ ที่เห็นในรายงานบอกอะไรได้น้อยกว่ามาก
อีกเรื่องที่พบบ่อยในเว็บไทยคือการตั้งค่า Search Console แบบ Domain property อย่างเดียว ซึ่งใช้ disavow ไม่ได้ ถ้าวันหนึ่งต้องใช้ ต้องเพิ่ม property แบบ URL-prefix ที่ตรงกับเวอร์ชันของเว็บจริง เช่น https และ www หรือไม่มี www และยืนยันความเป็นเจ้าของให้เรียบร้อยก่อน ส่วนเว็บที่ใช้ URL ภาษาไทย ควรระวังเรื่องการเข้ารหัสไฟล์ ให้บันทึกเป็น UTF-8 เสมอ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ disavow
disavow คืออะไรในภาษาง่าย ๆ
disavow คือการบอก Google ว่าไม่ต้องนับลิงก์บางลิงก์ที่ชี้มาที่เว็บเรา โดยอัปโหลดไฟล์ .txt ผ่านเครื่องมือ Disavow links ใน Search Console ลิงก์ยังอยู่บนเว็บต้นทาง แต่ Google จะนำคำขอไปพิจารณาเมื่อ crawl หน้านั้นอีกครั้ง
ทุกเว็บควรทำ disavow เป็นประจำไหม
ไม่ควร เพราะ Google ระบุว่าในกรณีส่วนใหญ่ Google ประเมินได้เองว่าลิงก์ไหนน่าเชื่อถือ เครื่องมือนี้มีไว้สำหรับเว็บที่มีลิงก์สแปมจำนวนมากซึ่งทำให้โดนหรือน่าจะโดน manual action
disavow แล้วนานแค่ไหนถึงมีผล
อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ เพราะ Google จะนำรายการไปใช้เมื่อ crawl หน้าที่มีลิงก์นั้นใหม่ และลิงก์ที่ถูก disavow จะยังแสดงในรายงาน Links ต่อไป
ใช้ disavow กับ Domain property ได้ไหม
ไม่ได้ เครื่องมือ disavow ไม่รองรับ Domain property ต้องใช้ property แบบ URL-prefix และถ้ามีทั้ง http และ https ต้องอัปโหลดรายการแยกให้แต่ละ property
อัปโหลดไฟล์ใหม่แล้วรายการเก่าจะเป็นอย่างไร
รายการเก่าจะถูกแทนที่ทั้งหมด เพราะแต่ละ property มีรายการ disavow ได้เพียงหนึ่งรายการ จึงควรเก็บไฟล์หลักไว้ไฟล์เดียวและอัปโหลดทั้งไฟล์ทุกครั้งที่แก้ไข
สรุป
disavow เป็นเครื่องมือเฉพาะทางสำหรับปัญหาลิงก์ที่เกิดจากการทำลิงก์ผิดนโยบาย และเว็บส่วนใหญ่อาจไม่ต้องเปิดใช้เลย ก่อนอัปโหลดไฟล์ใด ๆ ควรตรวจว่ามี manual action หรือมีประวัติทำลิงก์ผิดนโยบายจริง พยายามลบลิงก์ก่อน และเขียนไฟล์ให้ถูกรูปแบบ หากต้องการให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจโปรไฟล์ลิงก์ บริการ SEO Audit ของ Relevant Audience วิเคราะห์โดเมนที่ลิงก์เข้ามา anchor text และลิงก์ที่มีความเสี่ยง ส่วนเว็บที่ต้องการทั้งล้างลิงก์เก่าและสร้างลิงก์ใหม่ที่ถูกนโยบาย ดูรายละเอียดได้ที่บริการ Link Building และบริการแบ็คลิงค์ หรือดูภาพรวมงาน SEO ทั้งหมดได้ที่หน้าบริการ SEO ประเทศไทย
