สรุปสั้น ๆ (TL;DR)
- บริการออกแบบโลโก้ที่ครบประกอบด้วยการรับบรีฟ การสำรวจ มู้ดบอร์ด การร่างแนวคิด การขึ้นงานเวกเตอร์ รอบแก้ไขที่ตกลงกัน ชุดไฟล์หลายฟอร์แมต และคู่มือการใช้แบรนด์ฉบับย่อ
- ไม่มีราคากลางของการออกแบบโลโก้ในไทยที่ตรวจสอบได้ ให้เทียบใบเสนอราคาจากจำนวนแนวคิด รอบแก้ไข ขอบเขตการสำรวจ จำนวนไฟล์และการวางองค์ประกอบ คู่มือแบรนด์ และการโอนสิทธิ์
- โลโก้ต้องส่งมอบเป็นเวกเตอร์ ตามปกติคือ AI EPS SVG และ PDF พร้อม PNG แบบพื้นหลังโปร่งใสและ JPG เพราะเครื่องหมายเดียวกันต้องใช้ได้ทั้งบน favicon และบนป้ายอาคาร
- ในไทยโลโก้จดทะเบียนเป็นเครื่องหมายการค้าได้ และการจดทะเบียนกับลิขสิทธิ์เป็นคนละเรื่องกัน ใครเป็นเจ้าของผลงานหลังชำระเงินจึงเป็นข้อสัญญาที่ผู้ซื้อต้องตรวจให้เขียนไว้ชัด
รับทำ logo แบบมืออาชีพคือการรับโจทย์ธุรกิจมาแปลงเป็นเครื่องหมายที่ใช้งานได้จริงในทุกที่ที่แบรนด์ไปปรากฏ ไม่ใช่การวาดภาพสวยหนึ่งภาพแล้วส่งไฟล์ PNG กลับมาเท่านั้น บริการที่ครบจะมีการตั้งโจทย์ การสำรวจตลาดและคู่แข่ง การทำมู้ดบอร์ด การร่างแนวคิด การเก็บงานในโปรแกรมเวกเตอร์ รอบแก้ไขที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้า ชุดไฟล์ส่งมอบหลายฟอร์แมต และเอกสารกำกับการใช้งานฉบับย่อ บทความนี้อธิบายว่าแต่ละส่วนคืออะไร ทีมออกแบบเดินงานผ่านขั้นตอนไหน วิธีจ้างแต่ละแบบต่างกันตรงไหน และมีอะไรที่ต้องอ่านให้ครบก่อนเซ็นใบเสนอราคา
ปัญหาจริงของเจ้าของธุรกิจที่กำลังหาคนรับออกแบบโลโก้
คนที่พิมพ์คำว่ารับออกแบบโลโก้ลงไปในช่องค้นหาส่วนใหญ่ไม่ได้ติดที่รสนิยม แต่ติดที่ไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหน สิ่งที่มีอยู่ในหัวมักมีแค่ชื่อธุรกิจ สินค้าที่กำลังจะขาย และความรู้สึกกว้างๆ ว่าอยากได้อะไรที่ดูน่าเชื่อถือ พอเปิดหาผู้ให้บริการก็เจอตั้งแต่เครื่องมือที่ปั่นโลโก้ให้เสร็จในสามนาที ไปจนถึงทีมที่ขอนัดคุยโจทย์ก่อนหนึ่งชั่วโมงเต็ม ตัวเลขที่เห็นห่างกันหลายเท่า และแทบไม่มีใครอธิบายว่าความห่างนั้นคือความห่างของอะไร
ความกลัวที่ตามมามีสองข้อ ข้อแรกคือกลัวได้งานที่ไปซ้ำกับคนอื่น เพราะแบบสำเร็จรูปชุดเดียวกันถูกขายให้ผู้ซื้อจำนวนมากพร้อมกันได้ ไม่มีอะไรรับประกันว่าร้านข้างๆ จะไม่ซื้อแบบเดียวกันไปใช้ ข้อสองคือกลัวได้งานที่สวยแต่ไม่เข้ากับธุรกิจ เช่น ร้านอาหารที่ได้เครื่องหมายซึ่งดูเหมือนบริษัทซอฟต์แวร์ หรือคลินิกที่ได้ตัวอักษรหวัดจนอ่านบนป้ายหน้าร้านไม่ออก ทั้งสองข้อนี้แก้ได้ด้วยกระบวนการ ไม่ได้แก้ด้วยการจ่ายแพงขึ้นเฉยๆ
ความเข้าใจผิดอีกข้อที่ทำให้ตัดสินใจพลาดคือการคิดว่าโลโก้เท่ากับแบรนด์ โลโก้เป็นเพียงชิ้นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์แบรนด์ทั้งชุด ซึ่งยังรวมถึงชุดสี ฟอนต์ โทนภาพ และวิธีพูดกับลูกค้า
บริการออกแบบโลโก้เต็มรูปแบบครอบคลุมอะไรบ้าง
บริการออกแบบโลโก้ที่นับว่าครบ ประกอบด้วยงานเจ็ดส่วนที่ควรระบุอยู่ในใบเสนอราคาแบบเห็นชัดเป็นข้อๆ ไม่ใช่เขียนรวมเป็นบรรทัดเดียวว่าออกแบบโลโก้
หนึ่ง การตั้งโจทย์และรับบรีฟ เป็นการเก็บข้อมูลว่าธุรกิจขายอะไร ขายให้ใคร แข่งกับใคร จะใช้เครื่องหมายนี้ที่ไหนบ้าง และมีข้อจำกัดอะไรที่ห้ามลืม เช่น ต้องมีทั้งชื่อไทยและชื่ออังกฤษ ต้องปักลงบนเสื้อยูนิฟอร์มได้ หรือต้องพิมพ์ลงบนบรรจุภัณฑ์สีเดียว ข้อจำกัดพวกนี้ตัดทางเลือกออกไปได้ครึ่งหนึ่งตั้งแต่ยังไม่เริ่มวาด
สอง การสำรวจและวิเคราะห์ คือการไล่ดูว่าคู่แข่งในหมวดเดียวกันใช้ภาษาภาพแบบไหน ถ้าทั้งหมวดใช้สีเขียวกับใบไม้ การเดินตามจะทำให้จำไม่ได้ ส่วนการเดินสวนต้องมีเหตุผลรองรับว่าลูกค้ายังอ่านหมวดหมู่ออกอยู่ ขั้นนี้คือขั้นที่แยกงานออกแบบออกจากงานวาดรูปตามใจชอบ
สาม มู้ดบอร์ด เป็นการเอาภาพอ้างอิง ชุดสี และตัวอย่างตัวอักษรมาวางรวมกัน เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายตกลงเรื่องทิศทางความรู้สึกก่อนที่จะมีใครลงมือวาดจริง ขั้นนี้ประหยัดเวลาได้มากที่สุดในโครงการ เพราะการเถียงกันเรื่องทิศทางบนภาพอ้างอิงใช้เวลาน้อยกว่าการเถียงกันบนงานที่วาดเสร็จแล้ว
สี่ การร่างแนวคิด คือสเก็ตช์ที่ยังไม่ลงสี ใช้ทดสอบว่ารูปทรงหลักอ่านออกไหมเมื่อไม่มีสีมาช่วย ถ้ารูปทรงยังไม่ทำงานตอนเป็นเส้นดินสอ การใส่สีและไล่เฉดทีหลังก็ไม่ช่วยอะไร
ห้า การขึ้นงานดิจิทัล คือการเก็บแบบที่เลือกแล้วในโปรแกรมเวกเตอร์ ปรับระยะห่างระหว่างตัวอักษร ปรับน้ำหนักเส้น กำหนดค่าสีให้แน่นอน และทำชุดการวางองค์ประกอบหลายแบบ เช่น แบบแนวนอน แบบแนวตั้ง และแบบเครื่องหมายเดี่ยวสำหรับพื้นที่แคบ
หก รอบแก้ไข ต้องระบุจำนวนไว้เป็นตัวเลข และต้องระบุด้วยว่าอะไรนับเป็นหนึ่งรอบ การรวมความเห็นจากคนในบริษัทหลายคนแล้วส่งกลับครั้งเดียวนับเป็นหนึ่งรอบ ส่วนการทยอยส่งความเห็นมาทีละคนตลอดสัปดาห์มักถูกนับหลายรอบ ข้อนี้เป็นต้นเหตุของการเถียงเรื่องค่าใช้จ่ายบานปลายมากที่สุด
เจ็ด ไฟล์ส่งมอบและคู่มือการใช้แบรนด์ฉบับย่อ คือสิ่งที่ทำให้โลโก้ใช้งานต่อได้จริงหลังจบโครงการ รายละเอียดของสองส่วนนี้อยู่ในหัวข้อถัดไป และเป็นจุดที่ผู้ซื้อมือใหม่มองข้ามบ่อยที่สุด
ห้าขั้นตอนที่ทีมออกแบบเดินงาน และอะไรเป็นตัวกำหนดว่านานแค่ไหน
โครงการออกแบบ logo ส่วนใหญ่เดินผ่านห้าขั้น คือรับบรีฟ สำรวจและวางทิศทาง ร่างแนวคิด เก็บงานและแก้ไข แล้วจึงส่งมอบ ระยะเวลาของแต่ละขั้นไม่มีมาตรฐานกลางของอุตสาหกรรมให้อ้างอิง สิ่งที่ทำได้คือเข้าใจว่าอะไรเป็นตัวถ่วงหรือตัวเร่ง แล้วให้เขียนกรอบเวลาลงในใบเสนอราคาเป็นข้อตกลงระหว่างสองฝ่าย
ตัวแปรที่กำหนดความเร็วมีอยู่ไม่กี่ข้อ ข้อที่หนักที่สุดคือความเร็วในการอนุมัติของฝั่งผู้ว่าจ้าง ถ้าผู้มีอำนาจตัดสินใจมีคนเดียวและตอบภายในวันเดียวกัน โครงการจะเดินเร็วกว่าบริษัทที่ต้องรอเวียนความเห็นจากหลายแผนก ข้อต่อมาคือจำนวนรอบแก้ไขที่ตกลงกัน ข้อสามคือขอบเขตของการสำรวจ ถ้ามีการวิเคราะห์คู่แข่งและการตรวจสอบความคล้ายกับเครื่องหมายที่มีอยู่แล้วในตลาด ขั้นแรกจะยาวขึ้นแต่ความเสี่ยงตอนปลายจะน้อยลง ข้อสี่คือจำนวนแบบทางเลือกที่ต้องนำเสนอ และข้อห้าคือจำนวนไฟล์กับชุดการวางองค์ประกอบที่ต้องส่งมอบ
สิ่งที่ควรขอเป็นลายลักษณ์อักษรคือกำหนดส่งของแต่ละขั้น จำนวนวันที่ฝั่งผู้ว่าจ้างมีสำหรับให้ความเห็น และผลที่ตามมาถ้าเลยกำหนดนั้น สัญญาที่เขียนเรื่องนี้ไว้ชัดจะช่วยทั้งสองฝ่าย เพราะงานออกแบบที่ยืดออกไปโดยไม่มีจุดจบมักจบด้วยความไม่พอใจของทั้งคู่
ไฟล์ที่ต้องได้รับ และทำไมโลโก้ต้องเป็นเวกเตอร์
ไฟล์ภาพแบ่งเป็นสองตระกูล ไฟล์แรสเตอร์เก็บภาพเป็นตารางจุดสี ขยายเกินขนาดต้นฉบับแล้วขอบจะแตก ส่วนไฟล์เวกเตอร์เก็บภาพเป็นสมการของเส้นและรูปทรง จึงย่อขยายได้ทุกขนาดโดยคมเท่าเดิม โลโก้ต้องถูกสร้างและส่งมอบเป็นเวกเตอร์ เพราะเครื่องหมายเดียวกันต้องไปอยู่ทั้งบนไอคอนขนาดไม่กี่จุดและบนป้ายหน้าอาคารสูงหลายเมตร
ชุดส่งมอบตามปกติจึงมีทั้งสองตระกูล ฝั่งเวกเตอร์ประกอบด้วยไฟล์ต้นฉบับที่แก้ไขได้อย่าง AI ไฟล์ EPS สำหรับงานพิมพ์และโรงงานที่ยังใช้ระบบเก่า ไฟล์ SVG สำหรับเว็บไซต์เพราะเบราว์เซอร์เรนเดอร์ได้โดยตรงและไฟล์มักเล็กกว่าภาพบิตแมป และไฟล์ PDF สำหรับส่งต่อให้โรงพิมพ์หรือคู่ค้าที่ไม่มีโปรแกรมออกแบบ ฝั่งแรสเตอร์ประกอบด้วย PNG ซึ่งรองรับพื้นหลังโปร่งใสจึงเอาไปวางทับภาพหรือสีอื่นได้ และ JPG ซึ่งไม่มีพื้นหลังโปร่งใสแต่สะดวกสำหรับงานที่ต้องการไฟล์ขนาดเล็กบนพื้นหลังทึบ
ประเด็นที่ต้องถามให้ชัดคือไฟล์ต้นฉบับที่แก้ไขได้จะถูกส่งมอบด้วยหรือไม่ ผู้ให้บริการบางรายส่งเฉพาะไฟล์ปลายทาง ซึ่งแปลว่าถ้าวันหนึ่งอยากปรับรายละเอียดเล็กน้อย ต้องกลับไปหาคนเดิมเสมอ นี่ไม่ใช่เรื่องผิด แต่เป็นเรื่องที่ต้องรู้ตั้งแต่ก่อนจ่ายเงิน ไม่ใช่รู้ตอนที่ต้องการแก้
นอกจากไฟล์แล้ว ควรขอชุดขนาดสำหรับงานเฉพาะทางด้วย favicon คือไอคอนเล็กที่แสดงบนแท็บเบราว์เซอร์ พื้นที่แคบมากจนรายละเอียดเส้นบางหายหมด ส่วนไอคอนแอปพลิเคชันถูกครอบด้วยรูปทรงของระบบปฏิบัติการและมักตัดมุมทิ้ง ทั้งสองกรณีต้องการเวอร์ชันที่ลดทอนแล้ว เช่น ใช้เฉพาะตัวอักษรตัวแรกหรือเฉพาะสัญลักษณ์ ถ้าทีมออกแบบไม่ได้เตรียมไว้ ปลายทางมักจบด้วยการย่อโลโก้เต็มลงไปจนกลายเป็นก้อนสีที่ไม่มีใครอ่านออก งานส่วนนี้เชื่อมกับการออกแบบเว็บไซต์โดยตรง เพราะเป็นจุดที่โลโก้ถูกใช้ถี่ที่สุดในชีวิตประจำวันของแบรนด์
ออกแบบโลโก้มืออาชีพต่างจากงานสวยผ่านตาอย่างไร
ข้อแตกต่างวัดได้จากการทดสอบสามอย่างที่ทำได้เองภายในไม่กี่นาที ข้อแรกคือย่อให้เล็ก ลองย่อโลโก้ลงเท่าขนาดเล็บมือแล้วดูว่ายังแยกออกไหมว่าเป็นรูปอะไร เครื่องหมายที่มีเส้นบางเกินไป มีช่องว่างภายในแคบเกินไป หรือมีรายละเอียดซ้อนกันหลายชั้น จะกลายเป็นรอยเปื้อนทันทีเมื่อย่อ
ข้อสองคือถอดสีออกให้เหลือสีเดียว งานจริงมีหลายสถานการณ์ที่บังคับให้ใช้สีเดียว เช่น การปั๊มนูนบนกล่อง การสกรีนบนถุงผ้า หรือการปักบนเสื้อ ถ้ารูปทรงสื่อความหมายได้ก็ต่อเมื่อมีการไล่เฉดสี แปลว่าโครงสร้างยังไม่แข็งแรงพอ
ข้อสามคือวางบนพื้นหลังเข้ม โลโก้ที่ออกแบบมาบนพื้นขาวอย่างเดียวมักมีปัญหาเมื่อไปอยู่บนพื้นดำ พื้นภาพถ่าย หรือโหมดมืดของแอปพลิเคชัน ทีมที่ทำงานครบจะส่งเวอร์ชันสำหรับพื้นหลังเข้มมาให้ด้วย พร้อมระบุว่ากรณีไหนใช้เวอร์ชันไหน
อีกจุดที่แยกงานมืออาชีพออกจากงานทั่วไปคือความสม่ำเสมอ เมื่อโลโก้ถูกส่งต่อไปยังงานออกแบบกราฟิกชิ้นอื่น เครื่องหมายเดียวกันต้องถูกวางด้วยระยะและสัดส่วนเดิมทุกครั้ง และสิ่งที่ทำให้เกิดความสม่ำเสมอคือเอกสารที่เขียนกติกาไว้
คู่มือการใช้แบรนด์ฉบับย่อระบุอะไรบ้าง
คู่มือการใช้แบรนด์คือเอกสารที่บอกว่าห้ามทำอะไรกับโลโก้และต้องทำอะไรบ้าง ฉบับย่อที่มาพร้อมงานออกแบบโลโก้มักระบุสี่เรื่องเป็นอย่างน้อย เรื่องแรกคือพื้นที่ว่างรอบเครื่องหมาย ซึ่งกำหนดเป็นสัดส่วนของตัวโลโก้เอง เพื่อไม่ให้มีข้อความหรือภาพอื่นเข้ามาประชิดจนอ่านยาก
เรื่องที่สองคือขนาดต่ำสุดที่อนุญาตให้ใช้ ทั้งบนหน้าจอเป็นหน่วยพิกเซลและบนงานพิมพ์เป็นหน่วยมิลลิเมตร เรื่องที่สามคือค่าสีที่แน่นอนในทุกระบบที่ต้องใช้ ทั้งค่าสำหรับหน้าจอ ค่าสำหรับงานพิมพ์สี่สี และค่าสีพิเศษถ้ามี การมีค่าตัวเลขกำกับไว้ทำให้โรงพิมพ์คนละเจ้าพิมพ์ออกมาได้ใกล้เคียงกัน
เรื่องที่สี่คือตัวอย่างการใช้ที่ผิด เช่น การยืดบิดสัดส่วน การเปลี่ยนสีตามใจ การใส่เงาหรือขอบเพิ่ม และการวางบนพื้นหลังที่ความต่างของค่าความสว่างน้อยเกินไป ตัวอย่างการใช้ผิดมีประโยชน์กว่าคำอธิบายที่เป็นตัวหนังสือ เพราะคนที่หยิบโลโก้ไปใช้ต่อมักเปิดดูรูปแล้วเทียบ ไม่ได้อ่านทั้งเล่ม
ถ้าธุรกิจต้องการมากกว่าโลโก้ เช่น ระบบภาพทั้งชุดสำหรับใช้ต่อบนทุกช่องทาง งานส่วนนั้นจัดอยู่ในขอบเขตของการทำแบรนด์บนช่องทางดิจิทัล ซึ่งกว้างกว่าการออกแบบเครื่องหมายเพียงอย่างเดียว และควรถูกตั้งเป็นโครงการแยกที่มีขอบเขตของตัวเอง
จ้างทำโลโก้ที่ไหนดี เปรียบเทียบแต่ละช่องทางตามสิ่งที่ได้จริง
คำถามว่าจ้างทำโลโก้ที่ไหนดีตอบได้ตรงกว่าถ้าเลิกเปรียบเทียบด้วยราคา แล้วเปรียบเทียบด้วยสิ่งที่กำลังซื้อจริงกับความเสี่ยงที่ติดมาแทน ตารางด้านล่างสรุปสี่ช่องทางหลักที่ธุรกิจไทยใช้กันในแง่ของเนื้องานและจุดที่ต้องตรวจก่อนตัดสินใจ
| ช่องทาง | สิ่งที่กำลังซื้อจริง | จุดที่ต้องตรวจก่อนตัดสินใจ |
|---|---|---|
| แบบสำเร็จรูปหรือเครื่องมือสร้างอัตโนมัติ | ภาพที่มีอยู่แล้วและถูกใส่ชื่อธุรกิจลงไป โดยไม่มีการรับบรีฟ | แบบเดียวกันขายให้ผู้ซื้อรายอื่นได้หรือไม่ ได้ไฟล์เวกเตอร์ต้นฉบับหรือได้แค่ภาพปลายทาง และเงื่อนไขการใช้เชิงพาณิชย์เขียนไว้ว่าอย่างไร |
| ฟรีแลนซ์รายบุคคล | เวลาและฝีมือของคนคนเดียว ขอบเขตงานยืดหยุ่นตามที่ตกลงกันโดยตรง | ขอบเขตงานเขียนครบไหม ใครดูแลต่อถ้าคนคนนั้นไม่ว่างหรือติดต่อไม่ได้ และมีสัญญาที่ระบุการโอนสิทธิ์หรือไม่ |
| ทีมออกแบบหรือเอเจนซี่ | กระบวนการที่มีขั้นตอนกำหนดไว้ มีคนหลายบทบาทรับผิดชอบคนละส่วน และมีคู่สัญญาเป็นนิติบุคคล | ขอบเขตครอบคลุมถึงคู่มือการใช้แบรนด์และชุดการวางองค์ประกอบหรือไม่ นับรอบแก้ไขอย่างไร และงานต่อเนื่องหลังส่งมอบคิดแยกหรือรวม |
| ทีมภายในองค์กร | คนที่เข้าใจธุรกิจดีที่สุดและแก้งานได้ตลอดเวลา | มีคนที่ทำงานเวกเตอร์เป็นหรือไม่ มีเวลาให้กับงานนี้จริงหรือไม่ และใครเป็นคนตัดสินใจขั้นสุดท้าย |
ไม่มีช่องทางไหนถูกหรือผิดโดยตัวมันเอง ธุรกิจที่ต้องการเครื่องหมายไว้ใช้ชั่วคราวเพื่อทดสอบตลาด กับธุรกิจที่กำลังจะลงทุนทำป้ายร้านหลายสาขา มีต้นทุนของความผิดพลาดไม่เท่ากัน จึงควรเลือกคนละแบบ
ราคารับทำโลโก้ และเรื่องจริงที่ควรรู้ก่อนเทียบใบเสนอราคา
ไม่มีตัวเลขราคากลางของการรับทำโลโก้ในประเทศไทยที่ตรวจสอบได้ ตัวเลขที่หมุนอยู่ตามหน้าเว็บต่างๆ คือเรตของผู้ขายรายนั้นรายเดียว ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของตลาด และไม่ได้ผ่านการเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ การเอาตัวเลขเหล่านั้นมาตั้งเป็นกรอบงบประมาณจึงเสี่ยงที่จะเทียบของคนละอย่างกัน
สิ่งที่ทำได้และมีประโยชน์กว่าคือรู้ว่าอะไรเป็นตัวดันราคาในใบเสนอราคา เมื่อรู้แล้วจะเทียบสองใบที่ตัวเลขต่างกันมากได้อย่างเป็นเหตุเป็นผล ตัวแปรหลักมีดังนี้
- จำนวนแนวคิดที่นำเสนอ การเสนอหนึ่งแนวทางที่ผ่านการคัดมาแล้ว ใช้เวลาไม่เท่ากับการเสนอห้าแนวทางให้เลือก
- จำนวนรอบแก้ไขและนิยามของหนึ่งรอบ ใบที่เขียนว่าแก้ไม่จำกัดมักมีเงื่อนไขซ่อนอยู่ที่อื่น ส่วนใบที่เขียนจำนวนรอบชัดเจนเทียบง่ายกว่า
- ขอบเขตของการสำรวจ มีการวิเคราะห์คู่แข่งและตรวจความคล้ายกับเครื่องหมายที่มีอยู่ในตลาดหรือไม่
- จำนวนไฟล์และชุดการวางองค์ประกอบ ส่งเฉพาะแบบหลัก หรือส่งครบทั้งแนวนอน แนวตั้ง เครื่องหมายเดี่ยว เวอร์ชันสีเดียว และเวอร์ชันสำหรับพื้นหลังเข้ม
- มีคู่มือการใช้แบรนด์หรือไม่ เอกสารฉบับย่อกับฉบับเต็มเป็นงานคนละขนาดกัน
- การโอนสิทธิ์ในผลงาน รวมอยู่ในราคาแล้วหรือคิดเพิ่ม และครอบคลุมการใช้แบบไหนบ้าง
เวลาขอใบเสนอราคาจากหลายเจ้า ให้ส่งโจทย์เดียวกันและขอให้ตอบตามหัวข้อทั้งหกข้อนี้ ใบเสนอราคาที่ตอบครบทุกข้อเทียบกันได้ ส่วนใบที่เขียนบรรทัดเดียวว่าออกแบบโลโก้พร้อมราคาหนึ่งตัวเลข ยังไม่มีข้อมูลพอให้เทียบกับอะไร
รับทำโลโก้ราคาถูกเหมาะกับใคร และแลกอะไรไป
งานราคาถูกไม่ได้แปลว่างานแย่เสมอไป แต่แปลว่ามีบางส่วนของกระบวนการถูกตัดออก และผู้ซื้อควรรู้ว่าตัดส่วนไหน โดยทั่วไปส่วนที่หายไปก่อนคือการสำรวจตลาด รองลงมาคือจำนวนแนวคิดที่นำเสนอ ถัดมาคือชุดไฟล์และการวางองค์ประกอบหลายแบบ และสุดท้ายคือคู่มือการใช้แบรนด์
ทางเลือกราคาประหยัดสมเหตุสมผลในสองสถานการณ์ สถานการณ์แรกคือธุรกิจที่ยังทดสอบไอเดียอยู่ ยังไม่แน่ใจว่าจะขายอะไรและขายให้ใคร การลงทุนหนักกับเครื่องหมายที่อาจถูกเปลี่ยนภายในไม่กี่เดือนไม่คุ้ม สถานการณ์ที่สองคือธุรกิจที่มีทีมออกแบบภายในอยู่แล้ว จึงต้องการเพียงจุดเริ่มต้นเพื่อเอาไปพัฒนาต่อเอง
สิ่งที่ควรระวังคือการประหยัดที่ย้อนกลับมาเป็นค่าใช้จ่ายทีหลัง เช่น การได้ไฟล์แรสเตอร์อย่างเดียวแล้วต้องจ้างวาดใหม่เป็นเวกเตอร์ตอนทำป้าย หรือการได้แบบที่ซ้ำกับธุรกิจอื่นแล้วต้องเปลี่ยนหลังพิมพ์ของไปแล้ว ถ้าเครื่องหมายที่ใช้อยู่เริ่มไม่ตรงกับธุรกิจที่โตขึ้น การจัดการที่เป็นระบบกว่าคือมองเป็นโครงการรีแบรนด์ แทนที่จะแก้เฉพาะจุดไปเรื่อยๆ
ลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า และข้อที่ต้องเขียนลงในสัญญา
ในประเทศไทย โลโก้สามารถนำไปจดทะเบียนเป็นเครื่องหมายการค้าได้ และการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้ากับลิขสิทธิ์ในตัวงานศิลปกรรมเป็นคนละเรื่องกัน การจดทะเบียนเป็นการขึ้นทะเบียนสิทธิ์ในการใช้เครื่องหมายกับสินค้าหรือบริการที่ระบุไว้ ส่วนลิขสิทธิ์เกี่ยวกับตัวชิ้นงานที่ถูกสร้างขึ้น สองเรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันโดยอัตโนมัติ
ผลในทางปฏิบัติสำหรับผู้ว่าจ้างคือ การจ่ายเงินค่าออกแบบไม่ได้แปลว่าสิทธิ์ทุกอย่างในผลงานย้ายมาอยู่กับผู้จ่ายโดยปริยาย เรื่องนี้เป็นข้อสัญญาที่ต้องเขียนไว้ ไม่ใช่สิ่งที่สันนิษฐานเอาเอง ก่อนเซ็นควรตรวจว่าเอกสารระบุชัดว่าใครเป็นเจ้าของผลงานหลังชำระเงินครบ ขอบเขตการใช้กว้างแค่ไหน ครอบคลุมการนำไปยื่นจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าหรือไม่ และผู้ออกแบบยังมีสิทธิ์นำผลงานไปแสดงในพอร์ตโฟลิโอได้หรือไม่
ประเด็นเหล่านี้เป็นเรื่องของเงื่อนไขในสัญญาที่ควรอ่านให้ครบก่อนตกลง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสิทธิ์หรือขั้นตอนการจดทะเบียน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพย์สินทางปัญญาโดยตรง บทความนี้อธิบายเพื่อให้รู้ว่าต้องถามอะไร ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย
เช็คลิสต์เลือกทีมรับทำโลโก้ก่อนตัดสินใจ
ก่อนตกลงกับผู้ให้บริการรายใด ใช้รายการนี้ไล่ถามให้ครบ คำตอบที่ได้จะบอกความต่างระหว่างผู้ให้บริการแต่ละรายได้ชัดกว่าตัวเลขราคา
- ผลงานที่ผ่านมา ดูว่าเคยทำงานในหมวดธุรกิจใกล้เคียงไหม และดูว่าผลงานแต่ละชิ้นแตกต่างกันหรือเหมือนกันหมดจนเดาได้ว่าใช้สูตรเดียว
- กระบวนการทำงาน ขอให้อธิบายเป็นขั้นตอนว่าจะเริ่มจากอะไรและจบที่อะไร ผู้ให้บริการที่ตอบข้อนี้ไม่ได้มักไม่มีกระบวนการจริง
- สิทธิ์ในผลงาน ถามตรงว่าหลังชำระเงินครบแล้วสิทธิ์อยู่กับใคร และขอให้เขียนลงในเอกสาร
- ไฟล์ที่จะได้รับ ขอรายการฟอร์แมตทั้งหมด และถามให้ชัดว่ารวมไฟล์ต้นฉบับที่แก้ไขได้หรือไม่
- จำนวนรอบแก้ไข ขอตัวเลขและขอนิยามว่าอะไรนับเป็นหนึ่งรอบ
- กรอบเวลา ขอกำหนดส่งของแต่ละขั้น และระบุจำนวนวันที่ฝั่งผู้ว่าจ้างต้องให้ความเห็นกลับ
- สัญญาและเงื่อนไขการชำระเงิน ดูว่ามีงวดงานชัดเจน มีเงื่อนไขกรณียกเลิก และระบุสิ่งที่ไม่รวมอยู่ในขอบเขต
- สิ่งที่ทำต่อหลังส่งมอบ ถามว่าถ้าอยากได้แบบเพิ่มเติมหรือขนาดพิเศษในอนาคต คิดค่าใช้จ่ายอย่างไร
ถ้าคำตอบข้อไหนคลุมเครือ ให้ขอเป็นลายลักษณ์อักษร ผู้ให้บริการที่ทำงานเป็นระบบยินดีให้เอกสารเหล่านี้อยู่แล้ว
คุยกับ Relevant Audience เรื่องงานออกแบบโลโก้
Relevant Audience ให้บริการออกแบบโลโก้สำหรับธุรกิจที่ต้องการเครื่องหมายซึ่งใช้งานได้จริงทั้งบนหน้าจอและงานพิมพ์ พร้อมงานด้านอัตลักษณ์แบรนด์ที่ต่อเนื่องกัน ถ้ากำลังชั่งใจระหว่างการทำโลโก้ใหม่กับการปรับของเดิม หรืออยากให้ช่วยดูว่าขอบเขตงานแบบไหนเหมาะกับธุรกิจ ติดต่อเข้ามาคุยรายละเอียดกันก่อนได้ ไม่ต้องมีโจทย์ที่สมบูรณ์ตั้งแต่วันแรก
คำถามที่พบบ่อยเรื่องการรับทำโลโก้
รับทำ logo ใช้เวลากี่วัน
ไม่มีตัวเลขมาตรฐานของอุตสาหกรรมที่อ้างอิงได้ เพราะระยะเวลาขึ้นกับความเร็วในการอนุมัติของฝั่งผู้ว่าจ้าง จำนวนรอบแก้ไขที่ตกลงกัน ขอบเขตของการสำรวจ และจำนวนไฟล์ที่ต้องส่งมอบ สิ่งที่ควรทำคือขอให้ระบุกำหนดส่งของแต่ละขั้นลงในใบเสนอราคา พร้อมระบุจำนวนวันที่ฝั่งผู้ว่าจ้างมีสำหรับให้ความเห็นกลับ แล้วยึดตามเอกสารนั้น
ต้องได้ไฟล์อะไรบ้างถึงจะเรียกว่าครบ
ชุดที่ครบตามปกติมีทั้งไฟล์เวกเตอร์และไฟล์แรสเตอร์ ฝั่งเวกเตอร์คือไฟล์ต้นฉบับที่แก้ไขได้ ไฟล์ EPS สำหรับงานพิมพ์ ไฟล์ SVG สำหรับเว็บ และไฟล์ PDF สำหรับส่งต่อ ฝั่งแรสเตอร์คือ PNG ที่มีพื้นหลังโปร่งใสและ JPG สำหรับงานบนพื้นทึบ นอกจากนี้ควรได้เวอร์ชันสีเดียว เวอร์ชันสำหรับพื้นหลังเข้ม และชุดขนาดสำหรับ favicon กับไอคอนแอปพลิเคชัน
จ่ายเงินแล้วโลโก้เป็นของเราทันทีเลยไหม
ไม่ควรสันนิษฐานแบบนั้น เพราะการเป็นเจ้าของผลงานหลังชำระเงินเป็นข้อสัญญาที่ต้องเขียนไว้เป็นลายลักษณ์อักษร นอกจากนี้การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้ากับลิขสิทธิ์ในตัวงานเป็นคนละเรื่องกัน ก่อนเซ็นควรตรวจว่าเอกสารระบุชัดว่าสิทธิ์อยู่กับใคร ขอบเขตการใช้กว้างแค่ไหน และครอบคลุมการนำไปยื่นจดทะเบียนหรือไม่ หากมีข้อสงสัยให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพย์สินทางปัญญา
ราคารับทำโลโก้ในไทยอยู่ที่เท่าไร
ไม่มีข้อมูลราคากลางที่ตรวจสอบได้สำหรับตลาดไทย ตัวเลขที่พบตามหน้าเว็บคือเรตของผู้ขายแต่ละรายเท่านั้น วิธีเทียบที่ใช้ได้จริงคือดูตัวแปรที่กำหนดราคา ได้แก่ จำนวนแนวคิดที่นำเสนอ จำนวนรอบแก้ไขและนิยามของหนึ่งรอบ ขอบเขตการสำรวจ จำนวนไฟล์และชุดการวางองค์ประกอบ การมีคู่มือการใช้แบรนด์ และการโอนสิทธิ์ในผลงาน แล้วส่งโจทย์เดียวกันให้ทุกเจ้าตอบตามหัวข้อเหล่านี้
ใช้เครื่องมือสร้างโลโก้อัตโนมัติแทนได้ไหม
ใช้ได้ในกรณีที่ต้องการเครื่องหมายชั่วคราวเพื่อทดสอบตลาด แต่ต้องตรวจสามข้อก่อน ข้อแรกคือแบบเดียวกันถูกขายหรือสร้างให้ผู้ใช้รายอื่นได้หรือไม่ ข้อสองคือได้ไฟล์เวกเตอร์ต้นฉบับหรือได้เพียงภาพปลายทาง และข้อสามคือเงื่อนไขการใช้เชิงพาณิชย์และการนำไปจดทะเบียนเขียนไว้ว่าอย่างไร ถ้าธุรกิจกำลังจะลงทุนกับป้ายร้านหรือบรรจุภัณฑ์จำนวนมาก ต้นทุนของการต้องเปลี่ยนภายหลังมักสูงกว่าส่วนต่างที่ประหยัดได้
