สรุปสั้น ๆ (TL;DR)
- ช่วงรับฟังความคิดเห็น: 4 พฤศจิกายน ถึง 3 ธันวาคม 2569 โดยสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) ตามคำแถลงของรัฐบาลไทยวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
- ข้อเสนอด้านขนส่ง: ร้านค้าและผู้ซื้อเลือกผู้ให้บริการขนส่งเอง แพลตฟอร์มห้ามลดอันดับ เพิ่มค่าธรรมเนียม ถอดเครื่องหมายรับรอง ตัดสิทธิร่วมโปรโมชัน หรือชะลอจ่ายเงินเพราะการเลือกนั้น
- ข้อเสนอให้เปิดเผยค่าธรรมเนียมห้าประเภท: ค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย และค่าจัดส่งหรือคลังสินค้า คำแถลงระบุว่าไม่ใช่การกำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือค่า GP ในอัตราเดียวกันทุกแพลตฟอร์ม
- มีเฉพาะในบทสรุปของสำนักงานกฎหมาย Tilleke & Gibbins ไม่อยู่ในคำแถลงของรัฐบาล: เกณฑ์ส่วนแบ่งตลาด 10% และการแจ้งล่วงหน้า 90 หรือ 180 วันก่อนขึ้นค่าธรรมเนียม
- สถานะ: เป็นร่าง ยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้ ไม่มีวันที่มีผลและไม่มีการระบุชื่อแพลตฟอร์ม
สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) หรือ TCCT เปิดรับฟังความคิดเห็นระหว่างวันที่ 4 พฤศจิกายน ถึง 3 ธันวาคม 2569 ต่อร่างประกาศที่จะกำกับโครงสร้างค่าบริการและการจัดส่งสินค้าบนแพลตฟอร์ม E-commerce คำแถลงของรัฐบาลไทยเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 โดยนางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ระบุว่าร่างประกาศเสนอให้ร้านค้าและผู้ซื้อเลือกผู้ให้บริการขนส่งได้เอง ห้ามแพลตฟอร์มลงโทษร้านค้าที่ใช้ขนส่งรายอื่น และให้แพลตฟอร์มแจกแจงค่าธรรมเนียมเป็นรายการ ซึ่งรวมถึงค่าโฆษณาและค่าส่งเสริมการขาย ทั้งหมดนี้ยังเป็นร่างที่อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็น ยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้
รัฐบาลไทยประกาศอะไรเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา เปิดเผยว่ารัฐบาลให้ความสำคัญกับความเป็นธรรมในการค้าออนไลน์ โดยเฉพาะการลดภาระต้นทุนและเพิ่มโอกาสการแข่งขันให้ผู้ประกอบการรายย่อยและวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) และระบุว่าสำนักงาน กขค. เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เรื่อง การกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการและการจัดส่งสินค้าในระบบนิเวศแพลตฟอร์มหลายด้าน ประเภทธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลซื้อขายสินค้าหรือบริการ
คำแถลงของรัฐบาลไม่ได้ให้ชื่อภาษาอังกฤษของร่างประกาศ สำนักงานกฎหมาย Tilleke & Gibbins ซึ่งเผยแพร่บทสรุปลงวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 แปลชื่อไว้ว่า Draft Notification of the Trade Competition Commission Re: Supervision of the Fare Structure and Goods Delivery in the Multi-Sided Platform Ecosystem for E-commerce Digital Platform Services ตามคำแถลงของรัฐบาล ร่างประกาศครอบคลุมค่าธรรมเนียมการขาย ค่าบริการต่าง ๆ และเงื่อนไขการเลือกใช้บริการขนส่งสินค้า
สิทธิเลือกขนส่ง: ร่างประกาศ กขค. เสนออะไร
คำแถลงของรัฐบาลวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่าร่างประกาศเสนอให้ร้านค้าและผู้ซื้อมีอิสระในการเลือกผู้ให้บริการขนส่ง ร้านค้าใช้บริการขนส่งของตนเองหรือผู้ให้บริการภายนอกแพลตฟอร์มได้ ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยและการติดตามสถานะสินค้าที่จำเป็น
ร่างประกาศยังเสนอห้ามแพลตฟอร์มผูกสองเรื่องเข้าด้วยกัน เรื่องแรกคือการใช้บริการขนส่งของแพลตฟอร์มเอง ของบริษัทในเครือ หรือของพันธมิตร เรื่องที่สองคือการเข้าถึงแพลตฟอร์มหรือสิทธิประโยชน์ในการขายสินค้า
ห้ามลงโทษร้านค้าที่ใช้ขนส่งรายอื่น
ตามที่คำแถลงของรัฐบาลอธิบาย ร่างประกาศ กขค. เสนอห้ามการเลือกปฏิบัติต่อร้านค้าที่ใช้ผู้ให้บริการขนส่งรายอื่น คำแถลงระบุพฤติกรรมไว้ห้าอย่าง
- ลดอันดับการแสดงผลสินค้าของร้านค้า
- เพิ่มค่าธรรมเนียม
- ถอดเครื่องหมายรับรอง
- ตัดสิทธิเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมการขาย
- ชะลอการจ่ายเงินให้ร้านค้า
รองโฆษกฯ ระบุว่าเรื่องนี้เป็นประเด็นสำคัญที่อาจกระทบต้นทุนและโอกาสในการแข่งขันของผู้ประกอบการรายย่อยโดยตรง
ต้องแสดงตัวเลือกขนส่งอย่างเปิดเผย และห้ามตั้งค่าเริ่มต้นเพื่อเอื้อธุรกิจตัวเอง
ตามคำแถลงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ร่างประกาศเสนอให้แพลตฟอร์มแสดงตัวเลือกผู้ให้บริการขนส่งอย่างโปร่งใส ทั้งค่าบริการ ระยะเวลาจัดส่ง และเงื่อนไขสำคัญ แพลตฟอร์มจะซ่อนตัวเลือกไม่ได้ และจะออกแบบระบบให้ผู้ซื้อเลือกขนส่งรายอื่นได้ยากก็ไม่ได้
แพลตฟอร์มยังจะกำหนดตัวเลือกเริ่มต้นเพื่อเอื้อประโยชน์แก่ธุรกิจขนส่งของตนเองหรือของพันธมิตรไม่ได้ คำแถลงระบุว่าหากจำเป็นต้องมีตัวเลือกเริ่มต้น ต้องใช้หลักเกณฑ์ที่เปิดเผย และผู้ซื้อต้องเปลี่ยนได้โดยสะดวก
การเปิดเผยค่าธรรมเนียมรวมค่าโฆษณาและค่าส่งเสริมการขาย แต่ไม่ใช่การกำหนดเพดาน
ในส่วนของค่าบริการ คำแถลงของรัฐบาลระบุว่าร่างประกาศเสนอให้แพลตฟอร์มเปิดเผยรายละเอียดค่าธรรมเนียมอย่างชัดเจน ได้แก่ ค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย และค่าบริการจัดส่งหรือคลังสินค้า การเรียกเก็บต้องมีเหตุผลและสัมพันธ์กับบริการที่ร้านค้าได้รับ
คำแถลงฉบับเดียวกันบอกชัดว่าร่างประกาศไม่ได้ทำอะไร ร่างนี้ไม่ใช่การกำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือค่า GP ในอัตราเดียวกันทุกแพลตฟอร์ม และไม่ได้หมายความว่าค่าธรรมเนียมจะลดลงทันที
ตารางด้านล่างสรุปข้อเสนอตามที่คำแถลงของรัฐบาลไทยวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 อธิบายไว้
| เรื่อง | สิ่งที่ร่างประกาศเสนอ ตามคำแถลงของรัฐบาล |
|---|---|
| การเลือกขนส่ง | ร้านค้าและผู้ซื้อเลือกผู้ให้บริการขนส่งได้ รวมถึงขนส่งของร้านค้าเองหรือรายที่อยู่นอกแพลตฟอร์ม ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยและการติดตามสถานะที่จำเป็น |
| การผูกบริการ | ห้ามแพลตฟอร์มผูกการใช้ขนส่งของตนเอง บริษัทในเครือ หรือพันธมิตร กับการเข้าถึงแพลตฟอร์มหรือสิทธิประโยชน์ในการขาย |
| การเลือกปฏิบัติ | ห้ามลดอันดับสินค้า เพิ่มค่าธรรมเนียม ถอดเครื่องหมายรับรอง ตัดสิทธิร่วมโปรแกรมส่งเสริมการขาย หรือชะลอการจ่ายเงิน เพราะร้านค้าใช้ขนส่งรายอื่น |
| การแสดงตัวเลือกขนส่ง | แสดงค่าบริการ ระยะเวลาจัดส่ง และเงื่อนไขสำคัญ ห้ามซ่อนตัวเลือก ตัวเลือกเริ่มต้นต้องมีหลักเกณฑ์ที่เปิดเผยและเปลี่ยนได้สะดวก |
| การเปิดเผยค่าธรรมเนียม | แจกแจงค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย และค่าจัดส่งหรือคลังสินค้า โดยต้องมีเหตุผลและสัมพันธ์กับบริการที่ได้รับ |
ร่างประกาศยังไม่มีผลบังคับใช้ และไม่ใช่ทุกแพลตฟอร์มที่ต้องปฏิบัติตาม
นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา เน้นย้ำเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าข้อกำหนดดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความคิดเห็น ไม่ใช่กฎหมายหรือประกาศที่มีผลบังคับใช้แล้ว การกำกับดูแลจะเป็นไปตามขอบเขตและหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศฉบับสมบูรณ์ จึงไม่ควรเข้าใจว่าแพลตฟอร์มทุกรายมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามข้อเสนอในร่างทันที
รองโฆษกฯ เชิญชวนผู้ประกอบการร้านค้าออนไลน์ ผู้ให้บริการขนส่ง และประชาชนที่ใช้แพลตฟอร์ม E-commerce ให้แสดงความคิดเห็นผ่านช่องทางของสำนักงาน กขค. ภายในวันที่ 3 ธันวาคม 2569 คำแถลงไม่ได้ระบุวันที่ประกาศจะมีผลบังคับใช้
รายละเอียดจากบทสรุปของ Tilleke & Gibbins ที่คำแถลงของรัฐบาลไม่ได้ระบุ
รายละเอียดในหัวข้อนี้มาจากบทสรุปร่างประกาศที่สำนักงานกฎหมาย Tilleke & Gibbins เผยแพร่เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ข้อมูลเหล่านี้ไม่อยู่ในคำแถลงของรัฐบาล และบทความนี้ไม่ได้อ่านตัวร่างประกาศโดยตรง
ตามบทสรุปของสำนักงานกฎหมายดังกล่าว ประกาศด้าน E-commerce จะมีผลผูกพันทางกฎหมาย และจะใช้เฉพาะกับแพลตฟอร์ม E-commerce ที่มีส่วนแบ่งตลาดตั้งแต่ 10% ขึ้นไป หน้าที่ด้านค่าธรรมเนียมจะเข้มขึ้นตามสถานะในตลาดของแพลตฟอร์ม
- แพลตฟอร์มที่มีอำนาจตลาด ต้องแจ้ง TCCT และผู้ใช้ทางธุรกิจล่วงหน้าอย่างน้อย 90 วันก่อนขึ้นค่าธรรมเนียม พร้อมคำชี้แจงนโยบายและการประเมินผลกระทบต่อตลาดเบื้องต้น หาก TCCT ไม่ดำเนินการใดภายใน 30 วันหลังวันที่มีผล ให้ถือว่าการขึ้นค่าธรรมเนียมได้รับความเห็นชอบ
- แพลตฟอร์มที่มีอำนาจเหนือตลาด ต้องยื่นขอต่อ TCCT ล่วงหน้าอย่างน้อย 180 วัน ส่งการประเมินผลกระทบต่อตลาดฉบับเต็ม และรอการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะที่ TCCT จัด หาก TCCT ไม่ดำเนินการภายใน 180 วัน ให้ถือว่าได้รับความเห็นชอบ
บทสรุปฉบับเดียวกันระบุว่าร่างประกาศห้ามการอุดหนุนไขว้ให้บริการขนส่งในเครือ และห้ามใช้ข้อมูลภายในของแพลตฟอร์มเพื่อประโยชน์ของธุรกิจโลจิสติกส์ของตนเอง แพลตฟอร์มต้องแยกการดำเนินงานโลจิสติกส์ออกจากการบริหารแพลตฟอร์ม รายงานข้อมูลปริมาณการจัดส่งต่อ TCCT ทุกหกเดือน และส่งผลการประเมินตนเองทุกหกเดือน TCCT สั่งระงับ ยุติ หรือแก้ไขการขึ้นค่าธรรมเนียมได้ภายใน 120 วันนับจากวันที่มีผล สำหรับการฝ่าฝืนด้านโลจิสติกส์ บทสรุปกล่าวถึงมาตรการชั่วคราว คำสั่งให้แก้ไข และท้ายที่สุดคือค่าปรับทางปกครองหรือการดำเนินคดีอาญา โดยไม่ได้ให้ตัวเลขค่าปรับ บทสรุปยังระบุว่าร่างทั้งสองฉบับอาจเปลี่ยนแปลงหลังการรับฟังความคิดเห็น และยังไม่มีการประกาศวันที่มีผลบังคับใช้
ร่างฉบับที่สองของ กขค. ว่าด้วยบริการเรียกรถและเดลิเวอรีแบบออนดีมานด์ ไม่เกี่ยวกับมาร์เก็ตเพลส
บทสรุปของ Tilleke & Gibbins อธิบายร่างสองฉบับที่มีกำหนดรับความคิดเห็นถึงวันที่ 3 ธันวาคม 2569 เหมือนกัน ฉบับที่สองเป็นแนวปฏิบัติทางการค้าสำหรับแพลตฟอร์มเรียกรถและเดลิเวอรีแบบออนดีมานด์ สำนักข่าวด้านกฎระเบียบ MLex รายงานเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ว่าร่างฉบับนี้เผยแพร่ในวันนั้น และเปิดรับความคิดเห็นถึงวันที่ 3 ธันวาคม
นักการตลาดที่อ่านพาดหัวข่าวควรแยกร่างสองฉบับนี้ออกจากกัน ตามบทสรุปของสำนักงานกฎหมาย ข้อกำหนดเรื่องการบังคับซื้อโฆษณาแบบพ่วง การห้ามใช้ dark patterns เช่น ค่าธรรมเนียมแฝง และการติดป้ายกำกับรายการที่เป็นสปอนเซอร์ อยู่ในแนวปฏิบัติของบริการเรียกรถและเดลิเวอรีแบบออนดีมานด์ บทสรุปไม่ได้อธิบายว่าข้อเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของประกาศด้านมาร์เก็ตเพลส E-commerce
สิ่งที่แหล่งข่าวไม่ได้ระบุ
- ไม่มีการระบุชื่อแพลตฟอร์ม ทั้งคำแถลงของรัฐบาลและบทสรุปของสำนักงานกฎหมายไม่ได้เอ่ยชื่อมาร์เก็ตเพลสรายใด
- ไม่มีรายชื่อแพลตฟอร์มที่เข้าข่าย ไม่มีแหล่งใดบอกว่าแพลตฟอร์มใดถึงเกณฑ์ส่วนแบ่งตลาด 10% เกณฑ์อำนาจตลาด หรือเกณฑ์อำนาจเหนือตลาด
- ไม่มีวันที่มีผลบังคับใช้ คำแถลงพูดถึงกติกาที่จะนำมาใช้ในอนาคต ส่วนบทสรุปของสำนักงานกฎหมายระบุว่ายังไม่มีการประกาศวันที่
- ไม่มีตัวเลขบทลงโทษสำหรับประกาศด้าน E-commerce
- ไม่มีรายงานท่าทีจากแพลตฟอร์ม
นักการตลาดไทยควรเตรียมอะไร
ส่วนนี้เป็นบทวิเคราะห์ แหล่งข่าวไม่ได้ระบุชื่อมาร์เก็ตเพลสรายใด การเอ่ยถึง Shopee, Lazada และ TikTok Shop ด้านล่างจึงเป็นการตีความของบทความนี้ว่าเรื่องนี้เกี่ยวกับผู้ขายกลุ่มใด ไม่ได้ยืนยันว่าแพลตฟอร์มเหล่านี้อยู่ในขอบเขตของร่างประกาศ
สำหรับร้านค้าและแบรนด์ที่ขายและลงโฆษณาบนมาร์เก็ตเพลสเหล่านั้น วันนี้ยังไม่มีอะไรเปลี่ยน ร่างประกาศเป็นเพียงข้อเสนอ ค่าธรรมเนียมและการตั้งค่าขนส่งยังเป็นไปตามที่แต่ละแพลตฟอร์มกำหนด แต่มีสามเรื่องที่เตรียมได้ระหว่างที่ยังเปิดรับความคิดเห็น
- การแจกแจงค่าธรรมเนียม ร่างประกาศระบุค่าโฆษณาและค่าส่งเสริมการขายไว้คู่กับค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน และค่าจัดส่ง ทีมที่ดูแลการตลาดอีคอมเมิร์ซดึงใบสรุปยอดเงินโอนสองสามงวดล่าสุดมาตรวจได้เลยว่าแยกห้ารายการนี้ต่อออร์เดอร์ได้หรือไม่ ร้านค้าที่วันนี้ยังแยกค่าโฆษณาในแพลตฟอร์มและค่าเข้าร่วมแคมเปญออกจากค่าคอมมิชชันไม่ได้ มีประเด็นที่เป็นรูปธรรมสำหรับเขียนความคิดเห็น
- การเลือกขนส่ง ร้านค้าที่อยากใช้ขนส่งของตัวเองหรือรายนอกแพลตฟอร์ม ควรจดไว้ว่าการตั้งค่าปัจจุบันของแพลตฟอร์มปิดกั้นตรงไหน และทำให้ต้นทุนเพิ่มเท่าไร ร่างประกาศยังคงกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยและการติดตามสถานะที่จำเป็น คำถามในทางปฏิบัติจึงอยู่ที่การเชื่อมระบบติดตามพัสดุ
- อันดับสินค้าและสิทธิร่วมโปรโมชัน ร่างประกาศมุ่งไปที่การลดอันดับและการตัดสิทธิร่วมแคมเปญที่ผูกกับการเลือกขนส่ง คำแถลงของรัฐบาลไม่ได้พูดถึงการกำกับการจัดอันดับโดยทั่วไป ร้านค้าที่พึ่งแคมเปญของมาร์เก็ตเพลสและทราฟฟิกจากโฆษณาบนโซเชียลมีเดีย ควรเก็บบันทึกการเปลี่ยนแปลงอันดับหรือสิทธิร่วมแคมเปญที่เกิดขึ้นหลังเปลี่ยนขนส่ง ความคิดเห็นที่ส่งถึงหน่วยงานจะมีน้ำหนักขึ้นเมื่อแนบหลักฐานแบบนี้
การส่งความคิดเห็นทำผ่านช่องทางของสำนักงาน กขค. ภายในวันที่ 3 ธันวาคม 2569
คำถามที่ร้านค้าถามเกี่ยวกับร่างประกาศ กขค. เรื่องมาร์เก็ตเพลส
กฎของ กขค. เรื่องมาร์เก็ตเพลสมีผลบังคับใช้แล้วหรือยัง
ยังไม่มีผล รัฐบาลไทยระบุเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าข้อกำหนดยังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความคิดเห็น ไม่ใช่กฎหมายหรือประกาศที่มีผลบังคับใช้ และยังไม่มีการประกาศวันที่มีผล
การรับฟังความคิดเห็นปิดเมื่อไร
ปิดรับวันที่ 3 ธันวาคม 2569 โดยเปิดรับมาตั้งแต่วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 และส่งความคิดเห็นได้ผ่านช่องทางของสำนักงาน กขค.
ค่าคอมมิชชันหรือค่า GP ของมาร์เก็ตเพลสจะลดลงหรือไม่
ร่างประกาศนี้ไม่ได้ทำให้ลดลง คำแถลงของรัฐบาลระบุว่าร่างไม่ใช่การกำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือค่า GP อัตราเดียวสำหรับทุกแพลตฟอร์ม และไม่ได้หมายความว่าค่าธรรมเนียมจะลดลงทันที สิ่งที่เสนอคือการเปิดเผยข้อมูล และการเรียกเก็บที่มีเหตุผลและสัมพันธ์กับบริการที่ร้านค้าได้รับ
ร่างประกาศครอบคลุมค่าโฆษณาบนมาร์เก็ตเพลสหรือไม่
ครอบคลุมในแง่การเปิดเผยข้อมูล คำแถลงของรัฐบาลระบุค่าโฆษณาและค่าส่งเสริมการขายไว้ในกลุ่มค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มต้องเปิดเผยอย่างชัดเจน แต่ไม่ได้พูดถึงการจำกัดอัตราของค่าธรรมเนียมเหล่านี้
มาร์เก็ตเพลสรายใดต้องปฏิบัติตาม
แหล่งข่าวไม่ได้ระบุ คำแถลงของรัฐบาลไม่ได้เอ่ยชื่อแพลตฟอร์มใด และบอกว่าไม่ควรเข้าใจว่าทุกแพลตฟอร์มมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตาม ตามบทสรุปของ Tilleke & Gibbins ร่างประกาศจะใช้เฉพาะกับแพลตฟอร์ม E-commerce ที่มีส่วนแบ่งตลาดตั้งแต่ 10% ขึ้นไป และไม่มีแหล่งใดบอกว่าแพลตฟอร์มใดถึงเกณฑ์นั้น
วันสำคัญในตอนนี้คือ 3 ธันวาคม 2569 ซึ่งเป็นวันสุดท้ายของการส่งความคิดเห็น หลังจากนั้น กขค. จะเป็นผู้กำหนดว่าประกาศฉบับสมบูรณ์มีเนื้อหาอย่างไรและเริ่มใช้เมื่อใด ซึ่งยังไม่มีการเปิดเผยทั้งสองเรื่อง Relevant Audience จะติดตามประกาศฉบับสมบูรณ์เมื่อมีการเผยแพร่ ร้านค้าและแบรนด์ที่อยากให้ช่วยอ่านรายงานค่าธรรมเนียมและค่าโฆษณาบนมาร์เก็ตเพลสก่อนส่งความคิดเห็น ติดต่อทีม Relevant Audience ได้







